Publicatie tussenrapport Right to Challenge

Datum 05-07-2018

Vandaag verschijnt een voorstudie over Right to Challenge dat de Universiteit Leiden in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft geschreven. In een brief aan de Tweede Kamer kondigt minister Ollongren een verdubbeling aan van het aantal gemeenten dat met Right to Challenge werkt. BZK heeft in aanloop daarnaartoe laten onderzoeken hoe een regeling hiervoor juridisch vorm zou moeten krijgen.

In het Plan van Aanpak Versterking Lokale Democratie en Bestuur, dat vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd, benadrukt de minister de potentie van bewonersinitiatieven. Zij gaat gemeenten stimuleren deze initiatieven actief te ondersteunen. De wens uit het regeerakkoord om bewonersinitiatieven zoals Right to Challenge een officiële status te geven door middel van een wettelijke regeling, gaf aanleiding tot de onderzoeksuitvraag bij de Universiteit Leiden.

 

Conclusie tussenrapport

Het tussenrapport heeft de belangrijkste juridische knelpunten in kaart gebracht en mogelijke oplossingsrichtingen verkend. De onderzoekers betwijfelen of de invoering van een algemene wettelijke regeling de geconstateerde  juridische knelpunten kan wegnemen. De minister schrijft daarom in het Plan van Aanpak Versterking Lokale Democratie en Bestuur dat vooralsnog de invoering van een landelijke wettelijke regeling van bewonersrechten niet voor de hand ligt.

Experimenten in tien gemeenten

De onderzoekers van Universiteit Leiden zien op dit moment meer in een regeling met algemene bepalingen die de rechtspositie van initiatiefnemers versterkt. In maart 2019 presenteert de universiteit haar eindrapport, op basis waarvan de minister voorstellen zal doen. Wel zal in het najaar van 2018 een traject met tien gemeenten starten die gaan experimenteren met een recht op overname, een specifieke vorm van inwonersinitiatief die zich richt op exploitatie en beheer van vastgoed.

Overname publieke taken

Burgers krijgen in de huidige participatiesamenleving vaker de mogelijkheid eigen initiatieven te ontplooien en (mede)verantwoordelijk te zijn voor de uitvoering van publieke taken. In steeds meer gemeenten uit dit zich onder meer in de introductie van een bijzondere vorm van bewonersinitiatieven, het Right to Challenge. Dit is het recht van burgers om publieke taken, met de bijbehorende financiering, van gemeenten over te nemen. Het idee hierachter is dat burgers bepaalde publieke taken, als zij hiertoe zelf het initiatief nemen, efficiënter, met meer draagvlak en/of met een betere kwaliteit kunnen realiseren.